تولید پلی اتیلن با وزن مولکولی بسیار بالا uhmwpe
توسعه و بومیسازی دانش فنی تولید پلیاتیلن با وزن مولکولی فوقالعاده بالا (UHMWPE) با استفاده از کاتالیست زیگلر–ناتا، از مرحله مطالعات و تولید آزمایشگاهی تا تولید ۱۰ کیلوگرم محصول و تعریف سه گرید با جرم مولکولی متفاوت.
معرفی محصول و فناوری
پلیاتیلن با وزن مولکولی بسیار بالا (Ultra-High-Molecular-Weight Polyethylene یا UHMWPE) یکی از پلیمرهای مهندسی پیشرفته از خانواده پلیاتیلن است که به دلیل وزن مولکولی بسیار بالا، مقاومت سایشی فوقالعاده، ضریب اصطکاک پایین و مقاومت مناسب در برابر ضربه، در طیف گستردهای از کاربردهای صنعتی و پزشکی مورد استفاده قرار میگیرد.
ساختار مولکولی ویژه این پلیمر، خواص مکانیکی مطلوبی را در کنار مقاومت شیمیایی بالا فراهم میکند. UHMWPE همچنین در برابر رطوبت مقاوم است و به دلیل اصطکاک پایین و قابلیت حرکت روان روی سطوح، گزینهای مناسب برای کاربردهایی است که کاهش سایش و افزایش عمر قطعات اهمیت دارد.
ین پلیمر در صنایع مختلف، از جمله موارد زیر کاربرد دارد:
صنایع پزشکی: ساخت اجزای مفصلی، بهویژه سطوح پلیمری مورد استفاده در پروتزهای مفصل ران و زانو.
صنایع معدنی و انتقال مواد: ساخت لاینرهای ضدسایش، صفحات لغزشی و قطعات مورد استفاده در نوار نقالهها.
صنایع ماشینسازی: تولید بوشها، چرخدندهها، ریلهای لغزشی و قطعات کماصطکاک.
صنایع غذایی و بستهبندی: ساخت قطعات انتقال و هدایت مواد در تجهیزات صنعتی، با استفاده از گریدهای مناسب.
تجهیزات حفاظتی: استفاده در الیاف و کامپوزیتهای مقاوم در برابر ضربه و برش، بسته به نوع گرید و ساختار محصول.
با توجه به نیاز صنایع کلیدی مانند مراقبتهای پزشکی، خودرو، کالاهای مصرفی و ذخیره انرژی به مواد ویژهتر، پیشبینی شده است تولید و تقاضای این رزین در سال ۲۰۲۵ به ۶۵۰ کیلوتن و تا سال ۲۰۳۰ به بیش از یک میلیون تن برسد.

توسعه در مقیاس آزمایشگاهی
در این پژوهش حدود ۱۰۰ بچ آزمایشگاهی انجام شد و چند نوع کاتالیست برای تولید UHMWPE مورد ارزیابی قرار گرفت.
در فاز آزمایشگاهی، شرایط مختلف پلیمریزاسیون شامل نسبت کاتالیست به کمککاتالیست، دمای پلیمریزاسیون، فشار واکنش و نوع کمککاتالیست مورد بررسی قرار گرفت.
بررسیها نشان داد که دمای پلیمریزاسیون و زمان پلیمریزاسیون بیشترین اثر را در تنظیم جرم مولکولی دارند.بررسی خواص فیزیکی و مکانیکی پلیمرهای حاصل نیز نشان داد که نمونههای سنتزشده تطابق خوبی با نمونه دریافتی از مصرفکننده اصلی و همچنین دیتاشیت نمونههای تجاری دارند.
توسعه در مقیاس بنچ
پس از تأیید واحد پژوهش پتروشیمی بندر امام، تولید سه گرید مختلف UHMWPE در مقیاس بنچ با هدف تولید ۱۰ کیلوگرم محصول نهایی انجام شد.
سه گرید نهایی تولیدشده عبارتاند از:
BIUHPE1500
دامنه جرم مولکولی بین ۱.۵ تا ۲ میلیون
BIUHPE2000
دامنه جرم مولکولی بین ۱.۵ تا ۲ میلیون
BIUHPE3000U
دامنه جرم مولکولی ۳ میلیون به بالا